Test Nedir?
Tam İdrar Tahlili, idrarda aşağıdaki parametreleri inceleyen üç bileşenli bir testtir:
- Fiziksel inceleme — renk, görünüm, dansite (yoğunluk)
- Kimyasal inceleme (strip testi) — pH, protein, glukoz, keton, bilirubin, ürobilinojen, nitrit, lökosit esteraz, kan
- Mikroskopik inceleme — eritrosit, lökosit, epitel hücreleri, kristaller, silendir, bakteri, mantar
TİT ile şu durumlar taranır:
- İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) — nitrit pozitifliği, lökosit/bakteri varlığı
- Böbrek hastalıkları — proteinüri, hematüri, silendir varlığı
- Diyabet — glukozüri, ketonüri (özellikle ileri durumlarda)
- Hepatobiliyer hastalıklar — bilirubin pozitifliği
- Mesleki nefrotoksik maruziyetler — kurşun, kadmiyum, civa, organik çözücüler
Test, çalışanın orta akım idrar örneği vermesi ile uygulanır; ağrısız ve hızlıdır.
Hangi Sektörlerde Zorunlu
TİT, hemogram ile birlikte işe giriş muayenesinin temel laboratuvar bileşenidir. Periyodik takip sıklığı maruziyet profiline göre belirlenir.
TİT’in özellikle yakın takip gerektirdiği iş kolları:
- Boya, vernik, tiner, çözücü kullanan üretim hatları
- Kurşun, kadmiyum, civa, krom içeren süreçler
- Galvanizleme, kaplama, yüzey işlem tesisleri
- Pestisit ve agrokimya üretim/uygulama
- Petrokimya, rafineri, plastik sektörü
- Hastane temizlik personeli (dezenfektan maruziyeti)
- Tekstil boyahane, deri tabakhane
- Mücevher, kuyumculuk (siyanür ve civa maruziyeti tarihsel)
- Maden ve cevher zenginleştirme tesisleri
Yüksek nefrotoksik maruziyetlerde periyodik TİT 6 aylık olarak planlanabilir.
Mobil Hizmet Detayları
Mobil idrar örneği toplama hizmetimizdeki standart:
- Tek kullanımlık steril idrar kabı
- Çalışan başına barkod etiketleme
- Soğuk zincir transferi (örnek 2-8°C)
- Hijyenik tuvalet/toplama alanı koordinasyonu
- Akredite laboratuvarda strip testi + mikroskopi
Sahada akış:
- İşveren ile koordineli olarak çalışanlara önceden bilgilendirme yapılır
- Çalışana orta akım idrar örneği toplama talimatı sözlü ve görsel olarak verilir
- Hijyen kurallarına uygun toplama bölmesi mobil aracımızda hazırlanır
- Örnekler barkodlanır ve soğuk muhafaza edilir
- Aynı gün akredite laboratuvarımıza taşınır
- Otomatik strip testi ve mikroskopik inceleme yapılır
- Sonuçlar 24-48 saatte teslim edilir
- İşyeri hekimi anormal sonuçlu çalışanları izleme planına alır
Tek günde 100-200 çalışandan idrar örneği toplama kapasitemiz vardır.
Yasal Dayanak
TİT yapılmasını gerekli kılan mevzuat çerçevesi:
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — sağlık gözetimi
- İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği — periyodik muayene içerikleri
- İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik — temel laboratuvar paketinde TİT
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik — biyolojik takip
- Kurşun ve Cıva Türevi Kimyasallarla Çalışmalarda ek özel takip protokolleri
- Tarım Sektöründe Pestisit Yönetmeliği uyarınca uygulayıcılarda biyolojik takip
Periyodik muayene paketinin laboratuvar bileşeni eksik yapılmış ise, denetimde sağlık gözetimi tam yapılmamış kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İdrar örneği vermenin doğru yolu nedir?
Sabah ilk idrar tercih edilir. Genital bölge temizliği sonrası ilk akım atılır, ortadaki akım steril kaba alınır. Bu yöntem dış kaynaklı kontaminasyonu azaltır ve sonucun güvenilirliğini artırır.
Mensturasyon dönemindeki çalışan TİT verebilir mi?
Mensturasyon dönemi TİT için uygun değildir; eritrosit ve epitel hücreleri yanıltıcı pozitif sonuç verir. Bu çalışanlar için test 4-5 gün ertelenir veya ayrı bir mobil ziyaret planlanır.
TİT’te bulunan eritrosit veya protein her zaman hastalık göstergesi mi?
Hayır, ağır egzersiz, ateş, bazı ilaçlar geçici proteinüri ve hematüri yapabilir. İşyeri hekimi bulguyu öyküyle birlikte değerlendirir, kalıcı bulgu varsa nefroloji veya üroloji yönlendirmesi yapar.
Kurşunla çalışan personele ek olarak ne yapılır?
TİT yanı sıra idrarda kurşun (UPb) ölçümü ve kanda kurşun seviyesi (BLL) takip edilir. Yönetmelik gereği bu takipler iş yeri hekimliği tarafından sıkı periyotlarla yapılır ve maruziyet planlamasını yönlendirir.