İlkyardım Yönetmeliği’nin işyerlerini doğrudan ilgilendiren maddesi, sertifikalı ilkyardımcı bulundurma zorunluluğudur. Yönetmelik, kaza veya acil rahatsızlık anında “biri sağlık ekibini çağırırken bir başkasının da müdahaleye başlayabilmesini” garanti altına almak için tehlike sınıfı bazlı sayı kuralları getirir.

Bu rehber işveren açısından üç temel soruyu cevaplar: Kaç ilkyardımcı? Hangi sertifika? Vardiyada nasıl?

Yönetmelik ne diyor?

İlkyardım Yönetmeliği’nin ilgili maddesi, işyerlerinde sertifikalı ilkyardımcı bulundurma yükümlülüğünü şu oranlarla düzenler:

Tehlike sınıfıKaç çalışana 1 ilkyardımcı
Az tehlikeliHer 20 çalışana 1
TehlikeliHer 15 çalışana 1
Çok tehlikeliHer 10 çalışana 1

Hesaplamada işyerindeki toplam çalışan sayısı esas alınır; alt işveren ve taşeron çalışanları da dahildir.

Vardiyalı çalışmada uygulama

Yönetmelik açıkça belirtir: her vardiyada belirtilen orana uygun ilkyardımcı bulunmalıdır. Yani 60 kişilik tehlikeli sınıf bir fabrikada 4 ilkyardımcı yeterli değildir; her vardiyada en az 4 ilkyardımcının çalışıyor olması beklenir.

Bu durum pratikte; toplam ilkyardımcı sayısının vardiya sayısı × oran olarak planlanmasını gerektirir. Tek vardiyada çalışan az tehlikeli bir 40 kişilik işyeri için 2 ilkyardımcı yeterken, üç vardiyalı çalışan 40 kişilik tehlikeli bir tesiste 6 ilkyardımcı bulundurulmalıdır (her vardiyada 2, üç vardiya = 6 farklı kişi veya kapsama göre dağıtım).

Hesap örnekleri

Örnek 1: 35 çalışanı olan, tek vardiya çalışan bir muhasebe ofisi (az tehlikeli).

  • 35 / 20 = 1.75 → en az 2 ilkyardımcı

Örnek 2: 80 çalışanlı, tek vardiya bir lojistik deposu (tehlikeli).

  • 80 / 15 = 5.33 → en az 6 ilkyardımcı

Örnek 3: 150 çalışanlı, iki vardiya çalışan inşaat şantiyesi (çok tehlikeli).

  • 150 / 10 = 15 → her vardiyada 15 ilkyardımcı
  • Pratikte bu, toplam yaklaşık 30 sertifikalı çalışan demektir

Örnek 4: 200 çalışanlı, üç vardiya kimya tesisi (çok tehlikeli).

  • 200 / 10 = 20 → her vardiyada 20 ilkyardımcı
  • Üç vardiya × 20 = toplamda 60 farklı sertifikalı çalışan

Hesabın küsuratlı çıkması durumunda yukarı yuvarlanır (1.75 → 2, 5.33 → 6).

Sertifika geçerliliği

İlkyardımcı olarak görevlendirilen çalışanın sertifikasının geçerli olması şarttır. Sertifika geçerlilik süresi 3 yıldır; bu süre dolduğunda 8 saatlik güncelleme eğitimi ile yenilenir.

Sertifika süresi dolmuş bir kişi, yönetmelik açısından ilkyardımcı sayılmaz. Yani 6 ilkyardımcısı olup ikisinin sertifikası geçersizse, denetimde 4 ilkyardımcısı varmış gibi değerlendirilir.

Denetimde aranan belgeler

Müfettiş veya OSGB denetiminde sunulması gereken belgeler:

  1. Sertifikalı ilkyardımcı listesi (ad, soyad, TC, vardiya, sertifika no, geçerlilik tarihi)
  2. Her ilkyardımcının İlkyardımcı Kimlik Belgesi (Sağlık Bakanlığı düzenlemesi)
  3. Sertifika geçerlilik süresinin dolmadığının teyidi
  4. Vardiya listesi ile ilkyardımcı listesinin çakışma analizi
  5. İlkyardımcının çalıştığı iş yerinde bulunduğunun çalışma programı ile teyidi

Görevlendirme yasal koruma

Çalışan bir kişiyi ilkyardımcı olarak görevlendirmek için yazılı görevlendirme yapılır. Bu görevlendirme:

  • Çalışana imza karşılığı bildirilir
  • Görev karşılığında ücret veya statü kaybı yaşatılamaz
  • Çalışan, gerçek acil durumda ilkyardım uyguladığı için sorumluluk üstlenmez (iyi niyetli yardım koruması)

İlkyardım dolabı ve malzemeleri

Sertifikalı ilkyardımcı varlığı yetmez; aynı zamanda işyerinde standartlarına uygun ilkyardım dolabı bulundurulmalıdır. İçeriği:

  • Steril gazlı bez, sargı bezi, üçgen sargı, flaster
  • Yara bandı, yapışkan sargı
  • Steril eldiven (en az 2 çift)
  • CPR maskesi
  • Makas, cımbız
  • Termal battaniye
  • Soğutucu jel
  • Antiseptik solüsyon
  • Göz duşu solüsyonu (gerekiyorsa)

Dolap; kolay erişilebilir, işaretlenmiş ve kilit altında olmayan bir noktada bulunmalıdır. İçeriği periyodik kontrol edilmeli ve son kullanma tarihi yaklaşan ürünler yenilenmelidir.

Yaptırım

Yeterli sayıda sertifikalı ilkyardımcı bulundurmamak idari para cezasını gerektirir. Üstelik gerçek bir kazada zamanında müdahale yapılamaması, işverenin kusurlu sayılmasına ve çalışanın kalıcı zarar görmesine yol açabilir.

Bölgem’in tavsiyesi

İlkyardımcı planlamasında emniyet payı bırakın: tam sayıda görevlendirme yapmak, izinli/raporlu/işten ayrılan bir kişide kotanın aniden eksik kalmasına yol açar. Az tehlikeli işyerinde bile yasal sayının %20 üzerinde ilkyardımcı sertifikalandırmak, sürekliliği güvence altına alır. Ayrıca farklı vardiya ve farklı bölümlerden ilkyardımcı seçmek, “kim nerede olursa olsun olay yerine ulaşılabilirlik” açısından kritiktir.

Resmi kaynak