Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB), işverenin yasal olarak almak zorunda olduğu İSG hizmetlerini dış kaynaklı olarak sunan, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardır. Bu kuruluşların kuruluş, görev ve denetim esasları İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği (29 Aralık 2012) ile belirlenmiştir.

OSGB tam olarak ne yapar?

Yönetmelik kapsamında OSGB’lerin sunmakla yükümlü olduğu temel hizmetler:

  • İş güvenliği uzmanlığı hizmeti
  • İşyeri hekimliği hizmeti
  • Diğer sağlık personeli hizmeti (gerekli işyerlerinde)
  • Risk değerlendirmesi ve acil durum planı hazırlığında destek
  • İSG eğitimleri verme yetkisi (eğitim kurumu belgesi varsa)
  • Sağlık gözetimi: periyodik muayene, işe giriş muayenesi, tetkikler
  • Saha denetimi ve rapor hazırlama

OSGB’nin temel mantığı; işverenin tek tek profesyonel çalıştırmak yerine, bu hizmetleri paket olarak ve sözleşme ile almasına imkân vermesidir.

OSGB kuruluş şartları (özet)

Bir OSGB’nin yetki belgesi alabilmesi için sağlaması gereken asgari koşullar:

  • En az bir iş güvenliği uzmanı, bir işyeri hekimi ve bir diğer sağlık personeli tam zamanlı çalıştırılmalı
  • Yönetmelikte tanımlı asgari fiziksel mekan şartları sağlanmalı (muayene odası, eğitim odası, arşiv vb.)
  • Asgari tıbbi cihaz ve donanım bulundurulmalı
  • Sorumlu müdür atanmalı

Bu koşulları sağlamayan, sadece “kâğıt üzerinde” var olan kuruluşların yetki belgesi iptal edilir.

Yetkilendirme ve denetim

OSGB’ler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilir. Yetki belgesinin geçerliliği belirli aralıklarla denetimle yenilenir. Denetimde bakılan kritik başlıklar:

  • Personel sayısı ve nitelikleri (sözleşmeli/tam zamanlı)
  • Fiziksel altyapı
  • Hizmet kayıt sistemi (İSG-KATİP’e bağlılık)
  • Hizmet verilen işyeri sayısı ile personel kapasitesi arasındaki orantı
  • Reklamcılık ve haksız rekabet kurallarına uyum

İşveren açısından kritik nokta: OSGB seçimi

OSGB seçimi sadece fiyat karşılaştırması değildir. Yönetmelik, hizmet alımının işverenin sorumluluğunu kaldırmadığını açıkça düzenler. Yani OSGB’nin yapmadığı bir bildirim yüzünden ceza işverenden kesilir.

OSGB seçerken kontrol edilmesi gereken minimum unsurlar:

  1. Yetki belgesi ve numarası — Bakanlık sitesinden teyit edilmeli
  2. Görevlendirilecek personel kimlikleri ve uzmanlık belgeleri (A/B/C sınıfı uzman)
  3. Aylık görevlendirme saat ve gün dağılımı, sözleşmeye yazılmalı
  4. Saha ziyareti sıklığı ve raporlama biçimi
  5. Eğitim hizmeti kapsama dahil mi? Hangi konular?
  6. Acil durum desteği (kazalar, denetim ziyareti vb.)

İSG profesyoneli görevlendirme süreleri

Yönetmelik, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre asgari görevlendirme sürelerini düzenler. Örnek olarak:

  • 10 çalışanlı tehlikeli sınıf işyeri için çalışan başına aylık 20 dakika iş güvenliği uzmanı, 15 dakika işyeri hekimi
  • Çok tehlikeli sınıfta süreler daha uzundur

Bu süreler işveren ile sözleşmenin temelini oluşturur. OSGB sözleşmesinde belirtilen süre, gerçek görevlendirme süresinden az olamaz.

İşveren değişiklikleri: 50+ çalışan kuralı

50 ve üzeri çalışanı olan işyerleri ve çok tehlikeli sınıftaki bazı işyerleri için tam zamanlı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma yükümlülüğü doğabilir. Bu durumda OSGB hizmet alımı yerine doğrudan istihdam söz konusudur.

Yaptırım

İSG profesyoneli görevlendirmeyen veya görevlendirme süresi yönetmeliğe aykırı olan işverenler, görevlendirilmemiş her bir kategori (uzman/hekim) için ayrı idari para cezası ile karşılaşır. OSGB’nin kusurundan kaynaklanan eksiklikler için de muhatap işverendir.

Bölgem’in tavsiyesi

OSGB seçimini “en ucuz teklif” üzerinden değil, sahaya kaç saat gelecek ve eğitim/raporlama biçimi nedir sorularıyla yapın. Sözleşmeye saat ve içerik yazılmadığı zaman, sahaya hiç gelmeyen kuruluşların var olduğunu deneyimliyoruz. Aylık raporlama biçiminin sözleşmede bağlanması, hem yasal koruma hem de gerçek hizmet alımı için en güçlü garantidir.

Resmi kaynak